Herb klubu stanowi jego najważniejszy symbol i jest fundamentem tożsamości. To znak, który łączy historię, wartości oraz ludzi, którzy tworzyli klub na przestrzeni lat. Dla kibiców herb nie jest jedynie elementem granicznym, ale wyrazem dumy i przynależności. Nie inaczej było w Zagłębiu, gdzie ten znak rozpoznawczy przeszedł pewną ewolucję, w zależności od nazwy lub sytuacji w jakiej klub działał. Zapraszamy na krótką podróż historyczną zagłębiowskiego herbu.

Niestety, poza fragmentem pieczęci z herbem miasta, nie odnaleziono żadnego znaku RKU Sosnowiec. Gdy Klub nosił nazwę Stali Sosnowiec, używał dwóch znaków. Najpierw był to herb zrzeszenia „Stal”, narzucony przez władze wszystkim klubom należącym do resortu hutniczego. Poniżej zaprezentowano podstawową wersję – niebieska literka „S” na żółtym polu. Gdy kluby w całym kraju powracały do swoich historycznych nazw, w Sosnowcu postanowiono utrzymać tę samą nazwę. Działo się to na początku 1957 roku, niebawem ustalono nowy herb. Ewidentnie nawiązano w nim do przedwojennej Unii zarówno kształtem jak i barwami czerwono-zielono-białymi.

Po zmianie nazwy na Górniczy Klub Sportowy „Zagłębie” w styczniu 1962 roku, konieczna była również natychmiastowa korekta herbu. Nie było rewolucji, postawiono na tradycję. Pozostał charakterystyczny trójząb w tym samym układzie barw. W trzech wierzchołkach pojawił się skrót GKS, a na dole górnicze młotki symbolizujące przynależność do tej branży. Ten wzór obowiązywał ponad 10 lat. Z czasem zaczęły pojawiać się modyfikacje tego herbu. Na początku lat 70-tych XX wieku, popularność zyskało zagłębiowskie godło na czarnej tarczy – obydwie omawiane pozycje zaprezentowano na dole poprzedniej strony. Nadmienić należy, że w omawianym okresie nie było sztywnych dat zmiany herbów. Bywało, że dwa z nich funkcjonowały w jednym czasie. W latach osiemdziesiątych „królował” trójkąt na czarnym tle, lekko ścięty z lewej strony i widniał na klubowych dokumentach do końca 1989. Było to nawiązanie do roku 1966, gdy na jubileusz 60-lecia wydano odznakę w tym kształcie. Po rozbracie z branżą górniczą, w styczniu 1990 usunięto z nazwy klubu człon „Górniczy” i ustalono nowy herb, który obowiązywał do upadłości Zagłębia latem 1993.

W latach 1993-94 drużyna występowała pod szyldem MOSiR Sosnowiec i nie używała żadnego znaku. Sytuacja zmieniła się w styczniu 1995, gdy reaktywowano Zagłębie pod nazwą Sosnowieckie Towarzystwo Sportowe. Pierwszym herbem z tego okresu był trójkąt czerwono-zielono-biały umieszczony na piłce, wokół zielony otok i pełna nazwa. Z czasem uproszczono jego wersję do samego trójkąta i napisu „STS Zagłębie”. Po przekształceniu Zagłębia w Sportową Spółkę Akcyjną (2001) zdecydowano się na kolejną niewielką zmianę. Zniknął skrót STS, na szczęście nie dopisano SSA, a trójkąt z napisem klubu umieszczono na czarno – białej piłce. W sezonie 2007/08, czyli jednorazowego pobytu w Ekstraklasie, na koszulkach zawodników zaczął pojawiać się herb w kształcie znanym już wcześniej, zmieniła się jedynie grafika. Nie było skrótu już GKS ani górniczych młotków, pojawiła się za to data założenia klubu 1906, co dotychczas się nie zdarzyło. I to jest herb obowiązujący aktualnie do dzisiaj.

Z okazji Jubileuszu 120-lecia powstania Zagłębia klub przygotował okolicznościową wersję herbu, która będzie obowiązywać przez cały 2026 rok. Podjęta decyzja nie oznaczała jednak zerwania z tradycją, lecz jej naturalną ewolucję. Zachowane zostały klubowe barwy oraz charakterystyczne kontury herbu, które od lat stanowią fundament tożsamości Zagłębia i są rozpoznawalne przez kolejne pokolenia kibiców. Herb jest dziełem Jakuba Malickiego, – projektanta znaków oraz tożsamości wizualnej firm i organizacji sportowych, który w swoim dorobku ma wiele zrealizowanych projektów m.in. dla Lecha Poznań, Cracovii, Rakowa Częstochowa i PZPN.

Jubileuszowy emblemat zawiera odniesienia nie tylko do STS Unii Sosnowiec, ale również górniczo-hutniczej tożsamości klubu. Odzwierciedla ją okolicznościowy wieniec, przypominający haft na górniczym czako oraz stalowy kolor ozdobnych elementów. Trójząb został umieszczony w środku okręgu, co z kolei przypomina naszywki na koszulkach Zagłębia z lat 60., gdy klub zyskał swoją nazwę i odnosił pierwsze sukcesy.

Zagłębie zawsze dbało o pokazywanie swojego herbu na odznakach, proporczykach, programach meczowych czy materiałach promocyjnych. Poniżej kilka z nich.

Herb to dobro wspólne klubu i jego społeczności. Jego znaczenie wykracza poza szeroko rozumiany marketing i wyniki sportowe. To symbol, który należy pielęgnować i szanować bez względu na okoliczności.

Zdjęcia: własne, Daniel Sobociński, Jakub Malicki

Źródła: własne, Jacek Skuta „Zagłębie Sosnowiec. Historia piłki nożnej. Wiara, która przetrwała