Jednym z najważniejszych przedwojennych klubów Sosnowca była Victoria Sosnowiec. Działała ona do 1931 roku, gdy w wyniku fuzji z KS Sosnowiec powstało Sosnowieckie Towarzystwo Sportowe Unia. Poniżej krótki zarys historii klubu Victoria, która odegrała istotna rolę w życiu sportowym naszego miasta, będąc jednym z protoplastów obecnego Zagłębia.

Najsłynniejszą postacią Towarzystwa Sportowego Victoria Sosnowiec był Jan Kiepura, chłopak z Sosnowca, światowej sławy tenor operowy. Grał w drużynie razem ze swoim bratem – Władysławem, a po skończeniu krótkiej kariery piłkarskiej, gdy został słynnym tenorem, wspierał sosnowiecki Klub finansowo. Podobnie zresztą, jak jego ojciec, sosnowiecki piekarz Franciszek Kiepura w czasach młodości Janka.

Zaraz po I wojnie (w sierpniu 1918) w dzielnicy Pogoń zawiązało się Towarzystwo Sportowe „Victoria”. Kilka miesięcy później (11 maja 1919) członkowie byłego Unionu reaktywowali się jako Sosnowieckie Towarzystwo Sportowe, by wkrótce przyjąć nazwę Klub Sportowy „Sosnowiec”. Przez kilkanaście lat oba te kluby toczyły zacięte boje o prymat nie tylko w mieście, ale również w okręgu. W latach 1919 -1921 były to gry wyłącznie towarzyskie, dopiero od roku 1922 rywalizacja ta przybrała formy zorganizowane. Pięciokrotnie najlepszy był KS Sosnowiec (1922, 1923, 1924, 1927, 1929) cztery razy tryumf święciła Victoria (1925, 1926, 1928, 1930). Victoria przybrała barwy zielone i miała zwolenników głownie w dzielnicach Pogoń i Sielec.

Sympatycy czerwonych, czyli KS Sosnowiec rekrutowali się ze śródmieścia i Starego Sosnowca. 1 marca 1931 roku doszło do połączenia obu rywali i powstało w ten sposób Sosnowieckie Towarzystwo Sportowe „Unia”, które aktywnie działało do roku 1939 (szerzej o tych klubach piszemy w następnych rozdziałach).

Po wyzwoleniu, przez długi czas nie odwoływano się do historii sprzed wojny. Być może chciano stworzyć coś nowego i zgodnie z polityką władzy ludowej nie popierano sanacyjnego rodowodu Unii. Jako data założenia RKU i późniejszej Stali figurował rok 1945. Jeszcze w 1955 roku „świętowano” 10 – lecie klubu. W prasowych skarbach kibica podawano rożne, kuriozalne niekiedy daty powstania klubu np. 1929. Starsi świadkowie opowiadali, że w 1961 roku widzieli w klubie puchary i dyplomy z gratulacjami na 30 – lecie, co oznacza, że uznano rok założenia Unii. Jak widać, w tej kwestii nie było spójności. Dopiero w okolicznościowym kolorowym programie, wydanym z okazji zdobycia Pucharu Polski w 1963 roku, oficjalnie podaje się datę założenia GKS Zagłębie Sosnowiec jako rok 1906. I od ponad 50 lat wszystkie działające zarządy klubu (w tym rzesze kibiców w kraju i na świecie) formalnie uznają rok 1906 jako datę powstania swojego ukochanego klubu.

Tak powstała Victoria Sosnowiec (1918 – 1931)

W maju 1923 roku nakładem Towarzystwa Sportowego „Victoria” ukazała się gazeta pod tytułem „Sportowiec Zagłębia”. Na 12 stronach (dwie z nich to ogłoszenia) tego interesującego wydawnictwa (szkoda, że jednorazowego) zamieszczono wiele cennych informacji z dziedziny sportu i kultury fizycznej z terenu Zagłębia Dąbrowskiego. Jedną z nich była historia TS Victoria z pierwszych lat działalności tego popularnego w Sosnowcu klubu. Warto więc, po raz pierwszy w dziejach przytoczyć ten artykuł, zachowując oryginalną pisownię:

– „W sierpniu 1918 r. wśród kilkunastu młodych ludzi powstała myśl założenia w Sosnowcu T- wa Sportowego. Skrzętnie zabrano się do pracy, a w przeciągu dość krótkiego czasu powstaje organizacja sportowa, której na pierwszym organizacyjnym zebraniu założycieli uchwalono nadać nazwę T. S. Victoria. O kilku jednostkach, pracujących w tym okresie można by powiedzieć, że w pracę tę włożyli duszę i ciało. Dzięki właśnie tym wysiłkom T – wo „Victoria” zdobywa sobie w krótkim stosunkowo czasie pewną ilość członków i sympatyków, a wśród istniejących klubów sportowych należytą powagę. Tak mija r. 1918, w którym rozegrano kilkanaście meczów z wynikami dla Victorii zaszczytnymi.

Rozpoczynający się sezon sportowy r. 1919, mimo ubytku kilkunastu członków, którzy wstąpili do wojska, zastaje już T – wo lepiej zorganizowane. Odtąd istnieją już sekcje: piłki nożnej i chóralna. Wśród stałych borykań się z trudnościami finansowymi mija rok 1919. Najsmutniejszym okresem dla T – wa jest bezwzględnie r. 1920. W roku tym, z powodu wstąpienia reszty członków do wojska, T – wo przerywa swą działalność, wznawiając ją dopiero w r. 1921.

Rok ten można by śmiało zaliczyć do najszczęśliwszych okresów w dziejach organizacji T – wa. Wydzierżawiono od Magistratu m. Sosnowca boisko przy ulicy Długiej na Pogoni, wynajęto lokal, składający się z 6 pokoi, co razem umożliwiło pracę na szerszą skalę. Rozgrywane w tym okresie mecze zdobywają T – wu rozgłos, co przyczynia się do tego, że liczba członków czynnych i sympatyków stale i bardzo szybko wzrasta. Dla członków niesportowców energiczny Zarząd powołuje do życia sekcję choralną i organizuje trzy nowe: muzyczną, sceniczną i wycieczkową. W tym okresie urządzono dwa koncerty i jedną wycieczkę do Ojcowa.

W roku 1922 T – wo zdobywa się na ogrodzenie boiska. Jest to ważny moment w historii T – wa, ponieważ od tej chwili fundusze się polepszają. Stan taki pozwala już T- wu na sprowadzanie silniejszych pozamiejscowych drużyn, które swą klasyczną grą interesują i emocjonują nawet tych, którzy na mecz chodzili jedynie dla „zabicia czasu”. W tymże roku T – wo Victoria zostaje przyjęte w poczet członków Polskiego Związku Okręgowego Piłki Nożnej w Krakowie. Z początkiem bieżącego sezonu, T – wo znalazło się w bardzo przykrej sytuacji. Magistrat bowiem, dzierżawione boisko odebrał dla celów budowlanych. Dzięki znów swej energii, Zarząd zdobywa odpowiedni teren przy ul. Długiej i w ciągu niespełna tygodnia czasu, grodzi go własnym kosztem. Boisko to, aczkolwiek ma pewne braki, jest jednak lepsze od poprzedniego.”

Kiepura pomógł wybudować boisko

Na zdjęciu: Jan Kiepura (w środku w kapeluszu) w towarzystwie piłkarzy Zagłębia Sosnowiec, którzy w 1964 roku zawitali do USA, zdobywając Puchar Interligi Amerykańskiej.

Sezon 1927 – drużyny zagłębiowskie po 5 latach opuściły Krakowski OZPN i na jeden tylko sezon zostały przypisane do sąsiadującego Górnośląskiego OZPN, jako I liga – podokręg sosnowiecki. Victoria nie zdołała powtórzyć sukcesu z ubiegłego roku i musiała się zadowolić II miejscem. Zieloni ustąpili rywalowi „zza miedzy” nie tylko w tabeli, ale również dwukrotnie na boisku. O ile jeszcze I runda dawała nadzieję na końcową premię (tylko jedna przegrana i 2 pkt straty do KS Sosnowiec), o tyle w rewanżach pogubiono punkty już w trzech meczach. Za to powody do zadowolenia odnotowano na polu organizacyjnym – uroczyście otwarto nowy obiekt sportowy Victorii, o czym pisał Przegląd Sportowy nr 15/1927. W końcowym akapicie nie zapomniano o Janie Kiepurze, wybitnym śpiewaku operowym, który był wielkim i oddanym sympatykiem Victorii. Kiepura ponadto wsparł finansowo akcję budowy nowego boiska Victorii.

Artykuł powstał w oparciu o książkę Jacka Skuty: „Zagłębie Sosnowiec. Historia Piłki Nożnej”.